Κωνσταντίνο, πόσο επικίνδυνη είναι η σαλμονέλα και πώς να προστατευτούμε από αυτή; Ο χημικός τροφίμων…

Τα πρόσφατα περιστατικά μαζικών τροφικών δηλητηριάσεων έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία στο καταναλωτικό κοινό, με πολλούς πολίτες να αναζητούν αξιόπιστες πληροφορίες για τη σαλμονέλα, ένα από τα πιο γνωστά βακτήρια που συνδέονται με τροφιμογενείς λοιμώξεις. Πού κρύβεται; Πώς μεταδίδεται; Ποια είναι τα συμπτώματα και πώς μπορούμε να προστατευτούμε;

Για να απαντήσουμε στα πιο συχνά ερωτήματα, απευθυνθήκαμε στον χημικό τροφίμων Κωνσταντίνο Πέτρου.

Κωνσταντίνο, μετά τα πρόσφατα περιστατικά μαζικών τροφικών δηλητηριάσεων που ανησύχησαν την κοινή γνώμη, τι ακριβώς είναι η σαλμονέλα και γιατί θεωρείται τόσο σημαντικός κίνδυνος για τη δημόσια υγεία;

Η Salmonella είναι μια ομάδα βακτηρίων και προκαλεί μία από τις συχνότερες αιτίες τροφικών δηλητηριάσεων παγκοσμίως. Θεωρείται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια υγεία, επειδή μεταδίδεται εύκολα μέσω των τροφίμων, μπορεί να επηρεάσει μεγάλο αριθμό ατόμων και σε ευπαθείς ομάδες να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές ή ακόμη και να απειλήσει τη ζωή.

Σε ποια τρόφιμα συναντάται συχνότερα η σαλμονέλα και πού μπορεί να «κρύβεται» χωρίς να το αντιλαμβάνεται ο καταναλωτής;

Η σαλμονέλα συνδέεται κυρίως με ωμά ή μισοψημένα αυγά, πουλερικά, κιμά και μη καλά ψημένο κρέας. Επίσης μπορεί να βρεθεί σε μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά προϊόντα, έτοιμες σαλάτες που δεν έχουν πλυθεί σωστά, καθώς και σε φρούτα και λαχανικά που έχουν μολυνθεί κατά την παραγωγή ή τη διακίνησή τους. Το επικίνδυνο είναι ότι δεν αλλοιώνει τη γεύση, τη μυρωδιά ή την εμφάνιση του τροφίμου.

Πώς ακριβώς μεταδίδεται η σαλμονέλα από τα τρόφιμα στον άνθρωπο και ποια είναι τα πιο συνηθισμένα λάθη που γίνονται στην κουζίνα;

Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω της κατανάλωσης μολυσμένων τροφίμων. Συνηθισμένα λάθη στην κουζίνα είναι το ανεπαρκές ψήσιμο, ιδιαίτερα στο κοτόπουλο, η κακή υγιεινή των χεριών, η χρήση της ίδιας επιφάνειας κοπής για ωμά και έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα, καθώς και η λανθασμένη συντήρηση των τροφίμων εκτός ψυγείου για αρκετή ώρα.

Είναι αλήθεια ότι η σαλμονέλα μπορεί να μεταδοθεί και μέσω της διασταυρούμενης επιμόλυνσης; Τι πρέπει να προσέχουμε κατά την προετοιμασία των τροφίμων;

Ναι, η διασταυρούμενη επιμόλυνση αποτελεί έναν από τους βασικότερους τρόπους μετάδοσης της σαλμονέλας. Ένα μαχαίρι που χρησιμοποιήθηκε για ωμό κοτόπουλο και στη συνέχεια χρησιμοποιείται για σαλάτα ή σταγόνες από ωμό κρέας που έρχονται σε επαφή με έτοιμο φαγητό στο ψυγείο μπορούν να μεταφέρουν το βακτήριο. Είναι σημαντικό να χρησιμοποιούνται ξεχωριστές επιφάνειες κοπής, να πλένονται σχολαστικά τα χέρια και να αποθηκεύονται σωστά τα τρόφιμα, με τα ωμά προϊόντα στα χαμηλότερα ράφια του ψυγείου.

Ποια είναι τα βασικά συμπτώματα της λοίμωξης από σαλμονέλα και πόσο γρήγορα εμφανίζονται μετά την κατανάλωση μολυσμένου τροφίμου;

Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι η διάρροια, ο πυρετός, ο κοιλιακός πόνος, η ναυτία και ο εμετός. Συνήθως εμφανίζονται από λίγες ώρες έως και μερικές ημέρες μετά την κατανάλωση του μολυσμένου τροφίμου.

Πότε τα συμπτώματα θεωρούνται επικίνδυνα και σε ποιες περιπτώσεις πρέπει κάποιος να αναζητήσει άμεσα ιατρική βοήθεια;

Ιατρική βοήθεια χρειάζεται όταν υπάρχει έντονη αφυδάτωση, διάρροια με αίμα, υψηλός και επίμονος πυρετός ή όταν τα συμπτώματα διαρκούν περισσότερο από δύο ημέρες χωρίς βελτίωση. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απαραίτητη η αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας.

Υπάρχουν συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού, όπως παιδιά, ηλικιωμένοι ή άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από τη σαλμονέλα;

Βεβαίως. Τα παιδιά κάτω των πέντε ετών, οι ηλικιωμένοι, οι έγκυες γυναίκες και τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου. Σε αυτές τις περιπτώσεις η λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί πιο σοβαρά και να απαιτήσει νοσηλεία.

Πώς γίνεται η διάγνωση μιας λοίμωξης από σαλμονέλα και ποια είναι η συνήθης θεραπευτική αντιμετώπιση;

Η διάγνωση γίνεται συνήθως μέσω εργαστηριακής εξέτασης κοπράνων. Η βασική αντιμετώπιση περιλαμβάνει καλή ενυδάτωση και αναπλήρωση ηλεκτρολυτών για την αποφυγή αφυδάτωσης, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις έντονης διάρροιας.

Χρειάζεται πάντα φαρμακευτική αγωγή ή υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο οργανισμός μπορεί να αντιμετωπίσει μόνος του τη λοίμωξη;

Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απαιτείται ειδική φαρμακευτική αγωγή, καθώς ο οργανισμός καταφέρνει να αντιμετωπίσει τη λοίμωξη μέσα σε λίγες ημέρες έως μία εβδομάδα. Αντιβιοτικά χορηγούνται μόνο σε σοβαρές περιπτώσεις ή σε άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες, πάντα μετά από ιατρική εκτίμηση.

Ποια είναι τα σημαντικότερα μέτρα πρόληψης που μπορούν να εφαρμόσουν οι καταναλωτές στο σπίτι για να μειώσουν τον κίνδυνο μόλυνσης από σαλμονέλα;

Τα σημαντικότερα μέτρα πρόληψης είναι το σχολαστικό πλύσιμο των χεριών πριν και μετά τον χειρισμό τροφίμων, το καλό ψήσιμο του κοτόπουλου και των κρεάτων, η διατήρηση του ψυγείου στους 4–5°C, η αποφυγή παραμονής των τροφίμων εκτός ψυγείου για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ο διαχωρισμός ωμών και έτοιμων προς κατανάλωση τροφίμων και το προσεκτικό πλύσιμο φρούτων και λαχανικών πριν από την κατανάλωση.

Info

Ο Κωνσταντίνος Πέτρου είναι απόφοιτος του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Έχει ασχοληθεί με συνταγογραφήσεις και σχεδιασμούς γραμμών παραγωγής τροφίμων μαζικής παραγωγής στη βιομηχανία τροφίμων. Εδώ και τρία χρόνια κατέχει τη θέση του διευθυντή στην PSL Vegline Ltd, εταιρεία που δραστηριοποιείται στον τομέα της μεταποίησης λαχανικών.